logo

लैंगिक हिंसाविरूद्ध अभियान कहिलेसम्म  ( रीता अधिकारी

संबाददाता

Loading…

( रीता अधिकारी

 

महिला हिंसालाई राज्यले पनि गम्भीर फौजदारी अपराध मात्र होइन, राज्यविरुद्धकै अपराधको रूपमा स्वीकार गरेर कडा कदम चाल्नुपर्छ ।
मंसिर २५, २०७४(‘म यो चाहन्न कि महिलाले पुरुषमाथि अधिकार जमाउन्, महिलाले पहिला आफैंमाथि अधिकार जमाउनुपर्छ ।’ नारीवादी लेखिका मेरी क्राफ्टको यो भनाइ महिला हिंसा नियन्त्रणको सन्दर्भमा आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ । यतिबेला महिला हिंसा विरुद्धको सोह्रदिने अन्तर्राष्ट्रिय अभियान चलिरहेको छ । यो अभियान चलिरहेकै बेला पनि लैङ्गिक हिंसाका घटना उत्तिकै सार्वजनिक भइरहेका छन् ।

नेपालमा लैङ्गिक हिंसा र महिला हिंसा पर्यायवाची जस्तै बनिसकेको छ । हाम्रो देशमा परापूर्व कालदेखि नै महिला हिंसाको अवस्था अत्यन्तै लज्जाजनक छ, जसले सिंगो समाजलाई नै कुरूप बनाइरहेको छ । कुल जनसंख्याको आधाभन्दा बढी हिस्सा ओगटेका महिला आफ्नै परिवारदेखि राज्यसम्मको हिंसाको चपेटामा परेका छन् । आज पनि हाम्रो समाजमा महिलाले भोगिरहेका बलात्कार, बेचबिखन, यौन शोषण, कुटपिट, हत्या, दाइजो, वेश्यावृत्ति, यातनाजस्ता हिंसाको सूची धेरै लामो छ । महिला विरुद्ध हुने शारीरिकभन्दा पनि मानसिक हिंसाको अवस्था अझ डरलाग्दो छ ।

 

कुनै व्यक्ति वा समूहमाथि उसको इच्छा विपरीत हुने दुव्र्यवहार हिंसा हो । कसैको आत्मसम्मानमा चोट पुर्‍याउने वा दुस्ख दिने नियतले गरिने नियोजित वा अनियोजित सबै व्यवहार हिंसाभित्र पर्छन् । महिलामाथि हुने सबै प्रकारका हिंसा लिङ्गमा आधारित हिंसाको डरलाग्दो रूप हो । महिला हिंसा गम्भीर फौजदारी अपराध भए पनि हाम्रो समाजमा यसलाई निजी र पारिवारिक मामिला मानी धेरैजसो यस्ता मुद्दा गाउँघरमै मिलापत्र गराइन्छ । महिला हिंसालाई सामान्य, घरायसी र निजी मामिलाका रूपमा हेरिने हुनाले थोरैमात्र त्यस्ता घटना मिडियामा आउँछन् । शारीरिक रूपमा अङ्गभङ्ग नभएसम्म वा देखिने प्रमाण नभएसम्म यस्ता हिंसाका घटना न मिडियाको खबर बन्छ, नत प्रहरीमा दर्ता नै हुन्छ ।
नेपालले यो अन्तर्राष्ट्रिय अभियान मनाउन थालेको पनि वर्षौं बितिसकेको छ । हरेक वर्ष राजधानी, जिल्ला सदरमुकाम लगायतका सहर–बजारमा महिला हिंसा विरुद्धका कार्यक्रम आयोजना गरिन्छन् । केही थान वक्ताले महिला उत्थानका चर्का भाषण र कार्यपत्र पनि प्रस्तुत गर्छन् । सहरिया नारी समाज प्लेकार्ड र अखबारका पानामा महिला मुक्तिको आवाज कोर्दै गर्दा बहुसंख्यक ग्रामीण महिला यसप्रति बेखबर हुन्छन् । सबैजसो क्षेत्रमा महिला हिंसा भइरहेको भए पनि बहुसंख्यक महिला घरेलु श्रमिक हुन्, मजदुर हुन्, जसले आफूमाथि भइरहेको व्यवहार हिंसा हो भन्नेसम्म पत्तो पाउँदैनन् । हिंसा हो भन्ने थाहा पाउनेले पनि त्यसविरुद्ध आवाज उठाउन सकिरहेका छैनन् । आवाज उठाइहाले पनि त्यसको सुनुवाइ कतैबाट हँुदैन ।
महिला विरुद्ध हुने हिंसामध्ये घरेलु हिंसा सबैभन्दा बढी हुने गरेको अध्ययनले देखाएको छ । यसको अर्थ महिलाहरू सबैभन्दा बढी आफ्नै परिवारमा, आफन्तबाटै असुरक्षित छन्, पीडित छन्, चाहे पुरुषबाट होस् या महिलाबाटै । आक्रमण त्यसमाथि हुन्छ, जो कमजोर छ । परिवारमा पनि यही नियम लागू हुन्छ । जबसम्म महिलाहरू आवाज उठाउन सक्दैनन्, कमाउन सक्दैनन्, उजुरी गर्न सक्दैनन्, उनीहरूमाथि हिंसा हुने सम्भावना रहिरहन्छ । हाम्रो समाजमा महिला हिंसाले संस्थागत रूप धारण गरिसकेको छ । यो आज एक्कासी देखापरेको पनि होइन । यो त महिला र पुरुष बीचको ऐतिहासिक शक्ति सम्बन्धको उपज हो । यसले पीडितलाई तत्काल हुने शारीरिक पीडा त छँदैछ, त्यसको जुन मनोवैज्ञानिक पीडा हुन्छ, स्वाभिमानमा चोट पुग्छ, त्यसले सिंगो समाजमै दीर्घकालीन असर पुर्‍याउँछ । समाज विकासको क्रमलाई नै हजार कदम पछाडि धकेलिदिन्छ । त्यसैले अब यो अभियान सोह्र दिनमात्र नभई तीन सय पैंसठी दिन नै हरेक घरबाट हरेकको मनैबाट सुरु हुन जरुरी छ । हिंसाको बिज मनमा रोपिन्छ । जबसम्म सबैको मनमा महिलाहरू साँचिकै पीडित छन्, मैले यस्तो व्यवहार गर्नु हिंसा हो भन्ने अनुभूति हुँदैन, तबसम्म त यस्ता कार्यक्रमको कुनै अर्थ रहँदैन ।
यो त अन्तस्करणवादी अभियान हो, जसले हरेक व्यक्तिको मानसिकता र दृष्टिकोणमा आमूल परिवर्तन चाहन्छ । युगौंदेखि चलिरहेको नारीवादी आन्दोलनको एक हिस्सा हो, यो । यसलाई सम्बोधन गर्न नेपालमा कानुनको अभाव पटक्कै होइन, समस्या त्यसको कार्यान्वयन पक्षको हो । महिला अधिकारको रक्षा कानुन बनाएर मात्र सम्भव छैन भन्ने कुरा हाम्रो अभ्यासले पुष्टि गरिसकेको छ । कानुनले त मानिसको बाहिरी आचरणमात्र नियन्त्रण गर्ने रहेछ । कानुन जतिसुकै महिलामैत्री भए पनि मानिसको सोचाइ, दृष्टिकोण, धारणा महिलामैत्री नभएसम्म हिंसा अन्त्य सम्भव छैन । त्यसैले महिलाप्रतिको हाम्रो दृष्टिकोण, धारणा, व्यवहार बदलिन जरुरी छ । समस्या हाम्रो सोचमा छ ।
महिलाले अधिकार पहिला आफैंमाथि जमाउनु आवश्यक छ । आफ्नो शरीरमाथिको अधिकार जबसम्म हँुंदैन, तबसम्म त हिंसा जारी रहन्छ । त्यसैले महिला आफै पनि उठौं, जागौं, आफूलाई सशक्त बनाऔं, अत्याचारको विरुद्धमा आवाज उठाऔं । अन्याय गर्नेभन्दा सहने अपराधी हो । आफूमाथि र आफ्नो नजिकमा भइरहेका हिंसाविरुद्ध आवाज उठाऔं, सहयोगी हातहरूको कमी छैन ।
जहाँ, जसले, जसरी गरे पनि हिंसाको पीडा एउटै हुन्छ, पीडाको भाषा एउटै हुन्छ । विकसित देशहरूमा पशुपन्क्षी अधिकारको चर्को बहस चल्दै गर्दा महिला अधिकार पनि मानवअधिकार हो भन्नलाई कति दिन आन्दोलन गर्ने रु कति वर्ष अभियान चलाउने रु अब त अति भो, महिला हिंसा अन्त्य गरौं, यसले सिंगो राष्ट्रलाई नै पछाडि धकेलिरहेको छ । अब महिला हिंसालाई राज्यले पनि गम्भीर फौजदारी अपराधमात्र होइन, राज्य विरुद्धकै अपराधको रूपमा स्वीकार गरेर कडा कदम चाल्न अबेर भइसकेको छ ।

 

२५ मंसिर २०७४, सोमबार १२:१६ मा प्रकाशित

समाचार

गायक एवं मोडल प्रदीप रोक्का मलेसियामा आयोजित नेपाल टेलिकम म्युजिक अवार्डमा नायक साबित!!!

नवराज तिमल्सिना "एकान्ते" संघर्ष र क्षमताको का बिर्तामा आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाउन सफल लोक तथा...... पूरा पढ्नुहोस् »

तीनसय महिलाको पाठेघर परीक्षण

फलेवास, पर्वत, २९ जेठ पर्वतको जलजला गाउँपालिकाको माझफाँटमा सोमबार सञ्चालित पाठेघरसम्बन्धी...... पूरा पढ्नुहोस् »

लक्षित समुहको जनप्रतिनिधीको लागि जैमिनिमा तालिम

बागलुङ लक्षीत समुहको लागि जैमिनि नगरपालिकाको जन प्रतिनिधिहरु लाई कुस्मिशेरामा दुई दिवशिय...... पूरा पढ्नुहोस् »

पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय ‘स्केट फेस्टिबल जात्रा’ हुने

काठमाडौँ, २९ स्केट खेललाई देशव्यापीकरण गर्दै युवालाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले पहिलो...... पूरा पढ्नुहोस् »

कमिसन चाख्न नपाएपछि धुर्मुस-सुन्तलीलाई भ्रष्टाचारको आरोप लगाउने वीरका कर्मचारीहरु भागाभाग

वीर अस्पताललाई नमुना अस्पताल बनाउन लागिपरेका धुर्मुस-सुन्तली फाउण्डेसनलाई भ्रष्टाचार...... पूरा पढ्नुहोस् »

ब्याबसायी एवं समाजसेवी इश्वरि कंडेलको “रमिता” जुलाइ 16, नाकानो जिरो हल टोकियोमा रिलिज हुने!!

नवराज तिमल्सिना "एकान्ते" छिमेकी मुलुक भारतबाट आफ्नो बैदेशिक श्रम यात्रा सुरु गरेका इश्वरी...... पूरा पढ्नुहोस् »

सन्तोष बिसिको कमाल अब सिर्जना गायन भन्दा माथि: तिम्रो सिउदो मार्फत मोडलिङ्ग मा पनि डेभ्यु!!!(भिडियो सहित)

नवराज तिमल्सिना"एकान्ते" धमाधम बजारमा लोक दोहोरि गीति एल्बमहरुको प्रकाशन भइरहेको पछिल्लो...... पूरा पढ्नुहोस् »

जापानमा नेपथ्य व्याण्डको ऐतिहाँसिक कन्सर्ट हुँदै

          ज्याक खड़का  टोकियो । नेपाली मौलिक गित संगितलाई लोक पप, लोक रक अनि...... पूरा पढ्नुहोस् »

गणतन्त्र दिवसको उपलक्ष्यमा बृहत् सरसफाई कार्यक्रम

-केेेे पि  कुुमार जलन पाेखरा लेखनाथ महानगरपालिकाले गणतन्त्र दिवसको अबसर पारेर बृहत सरसफाई...... पूरा पढ्नुहोस् »

बागलुङका पुर्व सांसद परि थापालाई पितृशोक

  बागलुङ, १३ जेठ– नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (क्रान्तिकारी माओवादी) का स्थायी समिति सदस्य...... पूरा पढ्नुहोस् »