logo

लैंगिक हिंसाविरूद्ध अभियान कहिलेसम्म  ( रीता अधिकारी

संबाददाता

Loading…

( रीता अधिकारी

 

महिला हिंसालाई राज्यले पनि गम्भीर फौजदारी अपराध मात्र होइन, राज्यविरुद्धकै अपराधको रूपमा स्वीकार गरेर कडा कदम चाल्नुपर्छ ।
मंसिर २५, २०७४(‘म यो चाहन्न कि महिलाले पुरुषमाथि अधिकार जमाउन्, महिलाले पहिला आफैंमाथि अधिकार जमाउनुपर्छ ।’ नारीवादी लेखिका मेरी क्राफ्टको यो भनाइ महिला हिंसा नियन्त्रणको सन्दर्भमा आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ । यतिबेला महिला हिंसा विरुद्धको सोह्रदिने अन्तर्राष्ट्रिय अभियान चलिरहेको छ । यो अभियान चलिरहेकै बेला पनि लैङ्गिक हिंसाका घटना उत्तिकै सार्वजनिक भइरहेका छन् ।

नेपालमा लैङ्गिक हिंसा र महिला हिंसा पर्यायवाची जस्तै बनिसकेको छ । हाम्रो देशमा परापूर्व कालदेखि नै महिला हिंसाको अवस्था अत्यन्तै लज्जाजनक छ, जसले सिंगो समाजलाई नै कुरूप बनाइरहेको छ । कुल जनसंख्याको आधाभन्दा बढी हिस्सा ओगटेका महिला आफ्नै परिवारदेखि राज्यसम्मको हिंसाको चपेटामा परेका छन् । आज पनि हाम्रो समाजमा महिलाले भोगिरहेका बलात्कार, बेचबिखन, यौन शोषण, कुटपिट, हत्या, दाइजो, वेश्यावृत्ति, यातनाजस्ता हिंसाको सूची धेरै लामो छ । महिला विरुद्ध हुने शारीरिकभन्दा पनि मानसिक हिंसाको अवस्था अझ डरलाग्दो छ ।

 

कुनै व्यक्ति वा समूहमाथि उसको इच्छा विपरीत हुने दुव्र्यवहार हिंसा हो । कसैको आत्मसम्मानमा चोट पुर्‍याउने वा दुस्ख दिने नियतले गरिने नियोजित वा अनियोजित सबै व्यवहार हिंसाभित्र पर्छन् । महिलामाथि हुने सबै प्रकारका हिंसा लिङ्गमा आधारित हिंसाको डरलाग्दो रूप हो । महिला हिंसा गम्भीर फौजदारी अपराध भए पनि हाम्रो समाजमा यसलाई निजी र पारिवारिक मामिला मानी धेरैजसो यस्ता मुद्दा गाउँघरमै मिलापत्र गराइन्छ । महिला हिंसालाई सामान्य, घरायसी र निजी मामिलाका रूपमा हेरिने हुनाले थोरैमात्र त्यस्ता घटना मिडियामा आउँछन् । शारीरिक रूपमा अङ्गभङ्ग नभएसम्म वा देखिने प्रमाण नभएसम्म यस्ता हिंसाका घटना न मिडियाको खबर बन्छ, नत प्रहरीमा दर्ता नै हुन्छ ।
नेपालले यो अन्तर्राष्ट्रिय अभियान मनाउन थालेको पनि वर्षौं बितिसकेको छ । हरेक वर्ष राजधानी, जिल्ला सदरमुकाम लगायतका सहर–बजारमा महिला हिंसा विरुद्धका कार्यक्रम आयोजना गरिन्छन् । केही थान वक्ताले महिला उत्थानका चर्का भाषण र कार्यपत्र पनि प्रस्तुत गर्छन् । सहरिया नारी समाज प्लेकार्ड र अखबारका पानामा महिला मुक्तिको आवाज कोर्दै गर्दा बहुसंख्यक ग्रामीण महिला यसप्रति बेखबर हुन्छन् । सबैजसो क्षेत्रमा महिला हिंसा भइरहेको भए पनि बहुसंख्यक महिला घरेलु श्रमिक हुन्, मजदुर हुन्, जसले आफूमाथि भइरहेको व्यवहार हिंसा हो भन्नेसम्म पत्तो पाउँदैनन् । हिंसा हो भन्ने थाहा पाउनेले पनि त्यसविरुद्ध आवाज उठाउन सकिरहेका छैनन् । आवाज उठाइहाले पनि त्यसको सुनुवाइ कतैबाट हँुदैन ।
महिला विरुद्ध हुने हिंसामध्ये घरेलु हिंसा सबैभन्दा बढी हुने गरेको अध्ययनले देखाएको छ । यसको अर्थ महिलाहरू सबैभन्दा बढी आफ्नै परिवारमा, आफन्तबाटै असुरक्षित छन्, पीडित छन्, चाहे पुरुषबाट होस् या महिलाबाटै । आक्रमण त्यसमाथि हुन्छ, जो कमजोर छ । परिवारमा पनि यही नियम लागू हुन्छ । जबसम्म महिलाहरू आवाज उठाउन सक्दैनन्, कमाउन सक्दैनन्, उजुरी गर्न सक्दैनन्, उनीहरूमाथि हिंसा हुने सम्भावना रहिरहन्छ । हाम्रो समाजमा महिला हिंसाले संस्थागत रूप धारण गरिसकेको छ । यो आज एक्कासी देखापरेको पनि होइन । यो त महिला र पुरुष बीचको ऐतिहासिक शक्ति सम्बन्धको उपज हो । यसले पीडितलाई तत्काल हुने शारीरिक पीडा त छँदैछ, त्यसको जुन मनोवैज्ञानिक पीडा हुन्छ, स्वाभिमानमा चोट पुग्छ, त्यसले सिंगो समाजमै दीर्घकालीन असर पुर्‍याउँछ । समाज विकासको क्रमलाई नै हजार कदम पछाडि धकेलिदिन्छ । त्यसैले अब यो अभियान सोह्र दिनमात्र नभई तीन सय पैंसठी दिन नै हरेक घरबाट हरेकको मनैबाट सुरु हुन जरुरी छ । हिंसाको बिज मनमा रोपिन्छ । जबसम्म सबैको मनमा महिलाहरू साँचिकै पीडित छन्, मैले यस्तो व्यवहार गर्नु हिंसा हो भन्ने अनुभूति हुँदैन, तबसम्म त यस्ता कार्यक्रमको कुनै अर्थ रहँदैन ।
यो त अन्तस्करणवादी अभियान हो, जसले हरेक व्यक्तिको मानसिकता र दृष्टिकोणमा आमूल परिवर्तन चाहन्छ । युगौंदेखि चलिरहेको नारीवादी आन्दोलनको एक हिस्सा हो, यो । यसलाई सम्बोधन गर्न नेपालमा कानुनको अभाव पटक्कै होइन, समस्या त्यसको कार्यान्वयन पक्षको हो । महिला अधिकारको रक्षा कानुन बनाएर मात्र सम्भव छैन भन्ने कुरा हाम्रो अभ्यासले पुष्टि गरिसकेको छ । कानुनले त मानिसको बाहिरी आचरणमात्र नियन्त्रण गर्ने रहेछ । कानुन जतिसुकै महिलामैत्री भए पनि मानिसको सोचाइ, दृष्टिकोण, धारणा महिलामैत्री नभएसम्म हिंसा अन्त्य सम्भव छैन । त्यसैले महिलाप्रतिको हाम्रो दृष्टिकोण, धारणा, व्यवहार बदलिन जरुरी छ । समस्या हाम्रो सोचमा छ ।
महिलाले अधिकार पहिला आफैंमाथि जमाउनु आवश्यक छ । आफ्नो शरीरमाथिको अधिकार जबसम्म हँुंदैन, तबसम्म त हिंसा जारी रहन्छ । त्यसैले महिला आफै पनि उठौं, जागौं, आफूलाई सशक्त बनाऔं, अत्याचारको विरुद्धमा आवाज उठाऔं । अन्याय गर्नेभन्दा सहने अपराधी हो । आफूमाथि र आफ्नो नजिकमा भइरहेका हिंसाविरुद्ध आवाज उठाऔं, सहयोगी हातहरूको कमी छैन ।
जहाँ, जसले, जसरी गरे पनि हिंसाको पीडा एउटै हुन्छ, पीडाको भाषा एउटै हुन्छ । विकसित देशहरूमा पशुपन्क्षी अधिकारको चर्को बहस चल्दै गर्दा महिला अधिकार पनि मानवअधिकार हो भन्नलाई कति दिन आन्दोलन गर्ने रु कति वर्ष अभियान चलाउने रु अब त अति भो, महिला हिंसा अन्त्य गरौं, यसले सिंगो राष्ट्रलाई नै पछाडि धकेलिरहेको छ । अब महिला हिंसालाई राज्यले पनि गम्भीर फौजदारी अपराधमात्र होइन, राज्य विरुद्धकै अपराधको रूपमा स्वीकार गरेर कडा कदम चाल्न अबेर भइसकेको छ ।

 

२५ मंसिर २०७४, सोमबार १२:१६ मा प्रकाशित

समाचार

राजधानी धनगढी तोकेको विरोधमा आन्दोलन,दर्जनौ घाइते,दीपायल तनावग्रस्त, प्रहरीद्वारा १३ सेल अश्रुग्यास प्रहार

डोटी, ४ माघ सरकारले प्रदेश नं ७ को अस्थायी राजधानी धनगढी तोकेपछि डोटीमा प्रदर्शन शुरु भएको छ...... पूरा पढ्नुहोस् »

नेपालका नेताले यसकारण गर्नुपर्छ ध्यान अभ्यास

काठमाडौँ, ४ व्यापी अन्तराष्ट्रिय संस्था प्रजापिता ब्रह्माकुमारी ईश्वरीय विश्व विद्यालयका...... पूरा पढ्नुहोस् »

यो कस्तो विडम्बना,पैसा अभावमा उपचार नहुँदा अस्ताल मै डाको छाडेर रुदै बस्दै

भरतपुर, ४ माघ ( चितवन मेडिकल कलेजको अर्थोपेडिक वार्डको एक नम्बर बेडमा चन्द्रपुर ५ की २८ वर्षीया...... पूरा पढ्नुहोस् »

ताराखाेलामा माघेसक्रान्ति मेला जारि अाज चाैथाे दिन बिबिध कार्यक्रम संचालन

शान्त  खत्री बागलुङ माघ ४ माघेसक्रान्ति मेला ब्यवस्थापन समिति ताराखोला गाउपालिका वाड...... पूरा पढ्नुहोस् »

नेपाल मुवाँ थाई संघ बागलुङको अध्यक्षमाःलामिछाने

बिक्रम सुनार बागलुङ,०४ माघ । नेपाल मुवाँ थाई संघ बागलुङको अध्यक्षमा सुजन लामिछाने चयन...... पूरा पढ्नुहोस् »

हान्सिन युनिभर्सिटि दक्षिण कोरियाका विद्यार्थीले यसरी सिकाउदै छन् बागलुङमा

सज्जन कुमार सिँह बागलुङ ३ माघ हान्सिन विश्वविद्यालय सुवन दक्षिण कोरियाबाट आएका अन्तरास्टिय...... पूरा पढ्नुहोस् »

न्यूनतम पारिश्रमिक निर्धारण समितिका अध्यपराजुलीद्वारा पदबहाली

काठमाडौँ, ३ माघ न्यूनतम पारिश्रमिक निर्धारण समितिका अध्यक्ष गंगाधर पराजुलीले आज पद बहाली...... पूरा पढ्नुहोस् »

तोकिएको समयमा राष्ट्रियसभाको निर्वाचन गराउन एमालेको जोड

काठमाडौँ, ३ माघ नेकपा एमाले०ले तोकिएको समयमै राष्ट्रियसभा निर्वाचन गराउन सरकार र निर्वाचन...... पूरा पढ्नुहोस् »

युवा संघ बागलुङका घर्तिले गरे आफ्नो जन्मदिनको अवसरमा रामानुज आश्रममा खाद्य सामग्री वितरण

बागलुङ, ०३ माघ । युवा संघ नेपाल बागलुङका उपाध्यक्ष रेशम घर्तिले आफ्नो जन्मदिनको अवसरमा काली...... पूरा पढ्नुहोस् »

फेरि पनि टिपरकै ठक्करले गयो मोटरसाइकल चालकको ज्यान

दमक, ३ माघ राजमार्गमा टिपर मोटरसाइकलाइ ठक्कर दिने घटना अझै घट्न सकेको छैन । दिनहुँ जसो टिपरको...... पूरा पढ्नुहोस् »